Budapeşte'de iki gün: Tuna'nın iki yakası
Budapeşte, birinci gün Macar Parlamento Binası ve Tuna kıyısında, ikinci gün Zincirli Köprü'den Kale Tepesi'ne ayrılarak iki günde dengeli gezilebilir.

Kısaca
Budapeşte, ilk gün Macar Parlamento Binası ve Tuna kıyısına, ikinci gün Zincirli Köprü üzerinden geçilen Kale Tepesi'ndeki Balıkçı Burcu'na ayrılarak iki günde dengeli biçimde gezilebilir. Kale Tepesi'ne, köprünün Buda yakasındaki Clark Ádám Meydanı'ndan kalkan füniküler ile de çıkılabilir.
Budapeşte, Tuna’nın iki kıyısına kurulu, 1873’te Buda, Pest ve Óbuda’nın birleşmesiyle oluşmuş bir başkenttir. İki gün, şehrin bütün müzelerini ve kaplıcalarını tanımaya yetmez, ama Pest yakasındaki Parlamento Binası’nı ve Buda yakasındaki Kale Tepesi’ni acele etmeden görmeye yeter. İlk gün düzlükteki Pest’e, ikinci gün Zincirli Köprü’den geçilerek ulaşılan tepedeki Buda’ya ayrılır; iki yaka arasındaki bu geçiş, Budapeşte’nin kendi tarihini en iyi özetleyen yürüyüştür.
Birinci gün: Pest ve Macar Parlamento Binası
Güne Tuna kıyısında, Parlamento Binası’nın önünde başlayın. Yapının tasarımı, mimar Imre Steindl’in kazandığı uluslararası bir yarışmanın sonucudur; dış cephesindeki gotik görünüm Londra’daki Westminster Sarayı’nı anımsatır, merkezdeki kubbe ise Rönesans etkili bir üsluptadır. İnşaata 1885’te başlanmış, binanın anahtarları 1902’de teslim edilmiş, iç mekânların tamamlanması ise 1904’ü bulmuştur. 268 metre uzunluğunda, 123 metre genişliğinde ve 96 metre yüksekliğindeki bina, tamamlandığı tarihten bu yana Macaristan’ın en büyük yapısı olma özelliğini korur; 691 odası, 27 kapısı ve cephesini süsleyen 242 heykeli bulunur.
Binanın merkezindeki kubbeli salonda, 2000 yılından bu yana Macaristan Kutsal Tacı sergilenir; taç, resmî nöbetçiler eşliğinde ziyaret edilebilir. Öğleden sonrayı Tuna kıyısı boyunca, Parlamento’dan güneye doğru yürüyerek geçirmek, binanın farklı açılardan ışığını izlemenin ve nehrin karşı kıyısındaki Kale Tepesi’ni uzaktan görmenin en basit yoludur.
İkinci gün: Zincirli Köprü’den Kale Tepesi’ne
İkinci günü Buda yakasına ayırın. Pest ile Buda’yı birbirine bağlayan ilk kalıcı köprü olan Zincirli Köprü, Kont István Széchenyi’nin girişimiyle 1839’da İngiliz mühendis William Tierney Clark tarafından tasarlanmış; yapımı 1840’ta başlamış, büyük bölümü Yunan tüccar Georgios Sinas’ın finansmanıyla, İskoç mühendis Adam Clark’ın yerinde denetiminde yürütülmüş ve 20 Kasım 1849’da tamamlanarak açılmıştır. Köprünün iki ucundaki taş aslanlar, heykeltıraş János Marschalkó’nun eseridir ve 1852’de yerlerine konmuştur. Köprü, 18 Ocak 1945’te geri çekilen Alman birlikleri tarafından havaya uçurulmuş, yalnızca kuleleri ayakta kalmış; yeniden inşa edilerek 1949’da tekrar hizmete açılmıştır.
Köprünün Buda ucundaki Clark Ádám Meydanı’ndan, Kale Tepesi’ne çıkan füniküler (Budavári Sikló) kullanılabilir; kısa ve dik bir yürüyüş patikası da aynı noktadan başlar. Kale Tepesi’nin üzerindeki ilk kraliyet konutu, Kral IV. Béla tarafından 1247-1265 yılları arasında inşa edilmiştir; bugün görülen Barok saray ise 1749-1769 yılları arasında yapılmış, temel taşı 13 Mayıs 1749’da konmuştur. Saray, İkinci Dünya Savaşı’nın Budapeşte Kuşatması sırasında ağır hasar görmüş -Alman birlikleri binayı 16 Ekim 1944’te işgal etmiş, 29 Aralık 1944’ten 13 Şubat 1945’e kadar şehirdeki son Mihver mevzisi olarak tutulmuştur- ve sosyalist dönemde sadeleştirilmiş bir Barok üslupla yeniden inşa edilerek 1966’da tamamlanmıştır; iç mekânlar ancak 1980’lerde kullanıma hazır hale gelmiştir. Saray bugün Macar Ulusal Galerisi’ni, Budapeşte Tarih Müzesi’ni ve Ulusal Széchényi Kütüphanesi’ni barındırır. Kale Tepesi, Tuna kıyıları ve Andrássy Bulvarı ile birlikte 1987’den bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.
Balıkçı Burcu’ndan manzara
Kale Tepesi’nin kuzey ucundaki Balıkçı Burcu, mimar Frigyes Schulek tarafından tasarlanmış neo-Romanesk bir seyir terasıdır; eski kale surlarının temelleri üzerine kurulmuştur ve yedi sivri kulesi, 895 yılında Karpat Havzası’na yerleşen yedi Macar boyunu simgeler. Burcun adının kökeni kesin olarak bilinmez; yaygın açıklamaya göre Orta Çağ’da bu surun savunmasından sorumlu balıkçı loncasına dayanır. Yapı, İkinci Dünya Savaşı’nda hasar görmüş, onarımı 1953’te tamamlanmıştır. Terastan bakıldığında Parlamento Binası’nın kubbesi, Tuna’nın iki yakası ve köprüler tek bir çerçevede görülür; bu manzarayı erken saatte, kalabalık ve ışık henüz sertleşmeden görmek önerilir.
Pratik notlar
Parlamento Binası’ndan Zincirli Köprü’ye, köprüden Kale Tepesi’ne yürümek, şehri tanımanın doğal bir parçasıdır; iki nokta arası, köprü geçişiyle birlikte kırk beş dakikayı bulan bir yürüyüş mesafesindedir. Kale Tepesi’nin ve Balıkçı Burcu’nun taş zeminleri düzensizdir; rahat, kaymaz tabanlı ayakkabılar işi kolaylaştırır. Parlamento Binası’nı iç mekânlarıyla görmek isteyenler için bilet sayısı günlük olarak sınırlıdır, bu nedenle ziyaretin güne erkenden, resmî kanaldan ayrılan bir yer ayırtmasıyla başlaması önerilir.
Budapeşte’den akılda kalan, tek bir yapı değil, köprünün üzerinden bakıldığında Parlamento’nun kubbesiyle Kale Tepesi’nin siluetinin oluşturduğu o genel manzaradır. Benzer kısa bir şehir rotası arayanlar Prag’da iki gün ya da Roma’da iki gün yazılarımıza, trenle Orta Avrupa’yı dolaşmayı düşünenler Avrupa’da trenle seyahat yazımıza bakabilir.
Sık sorulanlar
Zincirli Köprü ne zaman ve kim tarafından yapılmıştır?
Köprünün tasarımı, Kont István Széchenyi'nin girişimiyle 1839'da İngiliz mühendis William Tierney Clark'a aittir; yapımı, kendisiyle akraba olmayan İskoç mühendis Adam Clark'ın yerinde denetiminde 1840'ta başlamış, 20 Kasım 1849'da tamamlanarak açılmıştır. Tuna üzerinde Macaristan'da inşa edilen ilk kalıcı köprü olan yapının büyük bölümü Yunan tüccar Georgios Sinas'ın finansmanıyla gerçekleştirilmiştir. Köprü, 18 Ocak 1945'te geri çekilen Alman birlikleri tarafından havaya uçurulmuş, yalnızca kuleleri ayakta kalmış; yeniden inşa edilerek 1949'da tekrar açılmıştır.
Balıkçı Burcu'nun yedi kulesi neyi temsil eder?
Mimar Frigyes Schulek tarafından tasarlanan neo-Romanesk yapının yedi kulesi, 895 yılında Karpat Havzası'na yerleşen yedi Macar boyunu simgeler. Burcun adının nereden geldiği kesin olarak bilinmez; yaygın açıklamaya göre Orta Çağ'da bu surun savunmasından sorumlu balıkçı loncasıyla ilişkilendirilir. Yapı, eski kale surlarının temelleri üzerine kurulmuş bir seyir terasıdır; İkinci Dünya Savaşı'nda hasar görmüş, onarımı 1953'te tamamlanmıştır.
Macaristan'ın Kutsal Tacı nerede sergilenir?
Kutsal Taç, 2000 yılından bu yana Macar Parlamento Binası'nın merkezindeki kubbeli salonda, resmî nöbetçiler eşliğinde sergilenmektedir. Mimar Imre Steindl'in kazandığı uluslararası bir yarışma sonucu tasarlanan bina, 1885'te inşasına başlanmış, anahtarları 1902'de teslim edilmiş, tamamlanması 1904'ü bulmuştur; tamamlandığından bu yana Macaristan'ın en büyük binası olma özelliğini korur.
Kale Tepesi'ne Zincirli Köprü'den nasıl çıkılır?
Köprünün Buda yakasındaki Clark Ádám Meydanı'ndan, Kale Tepesi'ni tepeye bağlayan füniküler (Budavári Sikló) kullanılabilir; yokuşu yürüyerek çıkmak isteyenler için de kısa, dik bir patika bulunur. Kale Tepesi ve çevresindeki Buda Kalesi bölgesi, Tuna kıyıları ve Andrássy Bulvarı ile birlikte 1987'den bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.
Kaynaklar
- Wikipedia: Széchenyi Chain Bridge
- Wikipedia: Fisherman's Bastion
- Wikipedia: Hungarian Parliament Building
- Wikipedia: Buda Castle
Bu yazı editoryal ilkelerimize göre hazırlandı. Bir hata görürseniz bize yazın.