Eller Nasıl Doğru Yıkanır? Adım Adım El Yıkama ve Ne Zaman Yıkanmalı
Dünya Sağlık Örgütünün önerdiği adımlarla elleri doğru yıkamayı öğrenin. Ne kadar süre yıkanmalı, ne zaman yıkanmalı, el dezenfektanı ne zaman kullanılmalı?
Elleri doğru yıkamak için ellerinizi akan suyla ıslatın, tüm yüzeyleri kaplayacak kadar sabun alın ve avuç içleri, el sırtları, parmak araları, başparmaklar, tırnak uçları ve bileklerinizi en az 20 saniye boyunca ovun. Ardından bol suyla durulayıp temiz bir havlu veya kâğıt havluyla kurulayın. Sabun ve su bulunmadığında en az %60 alkol içeren el dezenfektanı kullanılabilir.
İçindekiler
El yıkama, bulaşıcı hastalıklara karşı en basit ve en etkili korunma yöntemlerinden biridir. Ancak hızlıca suya tutulan eller, sanıldığı kadar temizlenmez. Doğru teknik ve yeterli süre, farkı yaratan iki unsurdur.
Adım adım doğru el yıkama
Dünya Sağlık Örgütünün önerdiği adımlar şöyledir:
- Ellerinizi ıslatın. Akan, temiz suyla ellerinizi ıslatın.
- Sabun alın. Tüm el yüzeylerini kaplayacak kadar sabun kullanın.
- Avuç içlerini ovun. Avuç içlerinizi birbirine sürterek köpürtün.
- El sırtlarını ovun. Sağ avucunuzla sol elinizin sırtını, parmaklar iç içe geçecek şekilde ovun; sonra el değiştirin.
- Parmak aralarını temizleyin. Avuç içleri karşılıklıyken parmaklarınızı birbirine geçirerek ovun.
- Parmak sırtlarını ovun. Parmaklarınızı kenetleyip parmak sırtlarını karşı avuca sürtün.
- Başparmakları unutmayın. Her başparmağı diğer elinizin avucuyla kavrayıp döndürerek ovun.
- Tırnak uçlarını temizleyin. Parmak uçlarınızı karşı avucunuzda dairesel hareketlerle ovun.
- Bilekleri ovun.
- Durulayın. Elinizi akan suyun altında iyice durulayın.
- Kurulayın. Temiz bir havlu veya tek kullanımlık kâğıt havluyla kurulayın.
- Musluğu kâğıt havluyla kapatın. Özellikle ortak kullanılan lavabolarda temiz ellerin yeniden kirlenmesini önler.
Süre: Sabunla ovma en az 20 saniye, tüm işlem yaklaşık 40–60 saniye sürmelidir.
Eller ne zaman yıkanmalı?
- Yemek hazırlamadan önce, sırasında ve sonrasında
- Yemek yemeden önce
- Tuvaleti kullandıktan sonra
- Bebek bezi değiştirdikten veya tuvalet kullanan bir çocuğa yardım ettikten sonra
- Burnunuzu sildikten, öksürdükten veya hapşırdıktan sonra
- Hasta birine bakmadan önce ve sonra
- Çiğ et, tavuk, balık veya yumurtaya dokunduktan sonra
- Hayvanlara, hayvan yemine veya dışkısına dokunduktan sonra
- Çöpe dokunduktan sonra
- Dışarıdan eve geldiğinizde
Mutfakta hijyen, gıda güvenliğinin de temelidir. Yemeklerin güvenle saklanması için pişmiş yemek saklama rehberimize göz atabilirsiniz.
El dezenfektanı ne zaman kullanılır?
Sabun ve suya ulaşamadığınızda en az %60 alkol içeren bir el dezenfektanı kullanabilirsiniz:
- Ellerinizin tamamını kaplayacak kadar ürün alın.
- Ürün tamamen kuruyana kadar, yaklaşık 20 saniye boyunca tüm el yüzeylerini ovun.
- Ellerinizi kurulamayın veya silmeyin; ürünün kendiliğinden kurumasını bekleyin.
Eller gözle görülür şekilde kirli veya yağlıysa dezenfektan yeterli değildir; mutlaka sabun ve suyla yıkayın.
Sık yapılan hatalar
- Sadece avuç içlerini ovup başparmak, parmak arası ve tırnakları atlamak
- 20 saniyeden kısa süre yıkamak
- Ellerini yıkadıktan sonra ıslak bırakmak veya kirli bir havluyla kurulamak
- Yüzük ve saatleri çıkarmadan yıkamak; altlarında kalan alan temizlenmez
Düzenli el yıkama, kaliteli uyku ve yeterli sıvı alımıyla birlikte günlük sağlıklı yaşam alışkanlıklarının parçasıdır. Diğer rehberlerimiz için Sağlıklı Yaşam kategorisine göz atabilirsiniz.
Sebze ve meyveleri doğru yıkamak için sebze meyve yıkama rehberimize bakabilirsiniz.
Önemli: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı ya da tedavinin yerini tutmaz. Kronik bir hastalığınız, gebelik durumunuz veya düzenli kullandığınız bir ilaç varsa önerileri uygulamadan önce hekiminize danışın.
Sık sorulan sorular
Eller kaç saniye yıkanmalı?
Sabunla ovma süresi en az 20 saniye olmalıdır. Dünya Sağlık Örgütü, ıslatma ve kurulama dahil tüm el yıkama işleminin yaklaşık 40–60 saniye sürmesini önerir. İki kez 'İyi ki doğdun' şarkısını söylemek yaklaşık 20 saniyedir.
Sıcak su soğuk sudan daha mı temizler?
Mikropların uzaklaştırılmasında asıl etkili olan sabun ve ovma hareketidir. Su sıcaklığının temizlik üzerinde belirgin bir fark yarattığı gösterilmemiştir. Rahat ettiğiniz sıcaklıkta su kullanabilirsiniz.
Antibakteriyel sabun gerekli mi?
Ev ortamında günlük kullanım için sıradan sabun ve suyla yapılan doğru el yıkama yeterlidir. Antibakteriyel sabunların ev kullanımında sıradan sabundan üstün olduğu gösterilmemiştir.
El dezenfektanı sabunun yerini tutar mı?
Hayır. Alkol bazlı el dezenfektanları birçok mikrobu azaltır; ancak eller gözle görülür şekilde kirli veya yağlıysa etkili olmaz ve bazı mikroplara karşı sabun kadar etkili değildir. Mümkün olduğunda sabun ve su tercih edilmelidir.
Islak eller neden önemlidir?
Islak eller mikropları kuru ellere göre daha kolay taşır. Bu nedenle elleri yıkadıktan sonra temiz bir havlu veya kâğıt havluyla iyice kurulamak, el yıkamanın önemli bir parçasıdır.
Kaynakça
- Dünya Sağlık Örgütü – Sağlık hizmetlerinde el hijyeni kılavuzu
- ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) – El yıkama
Bu rehber, editoryal ilkelerimize göre hazırlanmış ve kaynaklarla karşılaştırılarak kontrol edilmiştir. Bir hata fark ederseniz bize bildirin.
İlgili içerikler
Günde Kaç Litre Su İçilmeli? Yaşa, Kiloya ve Duruma Göre İhtiyaç
Kadın ve erkeklerin günlük su ihtiyacı ne kadar? EFSA önerileri; sıcak hava, spor, gebelik ve emzirmede ihtiyaç ve yeterli su içtiğinizi anlamanın yolları.
Pişmiş Yemek Buzdolabında Kaç Gün Durur? Saklama Süreleri Tablosu
Pişmiş et, tavuk, pilav, çorba ve sebze yemekleri buzdolabında kaç gün saklanır? Güvenli saklama süreleri, dondurma, yeniden ısıtma ve bozulma belirtileri.
Kaç Saat Uyumalı? Yaşa Göre Uyku Süreleri ve Kaliteli Uyku İçin İpuçları
Bebeklikten yaşlılığa her yaş için önerilen uyku süreleri tablosu, yetersiz uykunun belirtileri ve daha kaliteli uyku için bilimsel ipuçları.