Kompost Nasıl Yapılır? Evde ve Balkonda Adım Adım Kompost
Evde, bahçede veya balkonda kompost yapımı: yeşil ve kahverengi atık dengesi, kompostlanabilen ve kompostlanmayan atıklar, koku sorunu ve olgunlaşma süresi.
Kompost yapmak için delikli bir kompost kutusu veya bahçede gölge bir köşe seçin. Sebze-meyve kabukları, kahve telvesi ve çay posası gibi azotça zengin yeşil atıkları; kuru yaprak, karton ve kâğıt gibi karbonca zengin kahverengi atıklarla, yaklaşık bir ölçü yeşile iki-üç ölçü kahverengi olacak şekilde katmanlar hâlinde karıştırın. Yığını sıkılmış sünger nemliliğinde tutun ve haftada bir havalandırın. Kompost koşullara göre 2–12 ay içinde koyu renkli, toprak kokulu bir gübreye dönüşür.
İçindekiler
Mutfak çöpünün önemli bir kısmı sebze ve meyve atıklarından oluşur. Bu atıkları kompost yaparak hem çöp miktarını azaltabilir hem de bitkileriniz için doğal bir toprak düzenleyici elde edebilirsiniz.
Yeşil ve kahverengi atık dengesi
| Yeşil atıklar (azotça zengin) | Kahverengi atıklar (karbonca zengin) |
|---|---|
| Sebze ve meyve kabukları | Kuru yapraklar |
| Kahve telvesi, çay posası | Kâğıt havlu, mürekkepsiz kâğıt |
| Taze biçilmiş çim | Karton, yumurta kolisi (parçalanmış) |
| Bitki artıkları | Talaş, ince dallar |
Genel kural, bir ölçü yeşil atığa iki-üç ölçü kahverengi atık eklemektir.
Kompostlanmaması gerekenler
- Et, balık, kemik ve süt ürünleri (koku ve haşere yapar)
- Yağlı yemek artıkları
- Kedi ve köpek dışkısı
- Hastalıklı bitkiler
- İlaçlanmış veya boyalı ahşap, parlak kâğıt
- Plastik ve “biyobozunur” yazsa bile endüstriyel kompost gerektiren ambalajlar
Adım adım kompost yapımı
- Yer veya kap seçin: Bahçede gölge ve iyi drene olan bir köşe ya da balkonda havalandırma delikli kapaklı bir kutu.
- Tabana kahverengi atık serin: İnce dallar ve kuru yapraklar hava akışını sağlar.
- Katmanlar oluşturun: Yeşil atıkları kahverengi atıklarla örtün. Atıkları küçük parçalara ayırmak süreci hızlandırır.
- Nemi kontrol edin: Yığın, sıkılmış bir sünger kadar nemli olmalı. Kuruysa su serpin, çok ıslaksa kahverengi atık ekleyin.
- Havalandırın: Haftada bir kez bahçe çatalıyla karıştırın.
- Olgunlaşmasını bekleyin: Koyu renkli ve toprak kokulu hâle geldiğinde kullanıma hazırdır.
Kompost nasıl kullanılır?
- Bahçe toprağına karıştırın.
- Saksı toprağına yaklaşık dörtte bir oranında ekleyin.
- Çim ve ağaç diplerine ince bir tabaka hâlinde serin.
Saksı bitkilerinin sağlıklı kalması için bitki yaprakları neden sararır rehberimize de göz atın. Kompost, karbon ayak izinizi azaltmanın kolay yollarından biridir.
Sık sorulan sorular
Kompost kötü koku yapar mı?
Doğru yapılan kompost toprak gibi kokar. Çürük yumurta veya amonyak kokusu genellikle fazla yeşil atık ve fazla nemden kaynaklanır. Bu durumda kuru yaprak, karton gibi kahverengi atık ekleyip yığını karıştırın.
Apartmanda kompost yapılabilir mi?
Evet. Balkonda kapaklı ve delikli kompost kutuları veya solucan kompostu (vermikompost) kutuları kullanılabilir. Bokashi adı verilen fermantasyon yöntemi de küçük alanlarda uygulanabilir.
Kompost ne zaman hazır olur?
Kompost; koyu kahverengi, ufalanan, toprak kokulu olduğunda ve içine attığınız atıklar artık tanınmaz hâle geldiğinde hazırdır. Süre, karıştırma sıklığına, sıcaklığa ve atıkların boyutuna göre birkaç aydan bir yıla kadar değişir.
Kaynakça
- ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) – Evde kompost yapımı
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı – Sıfır Atık
Bu rehber, editoryal ilkelerimize göre hazırlanmış ve kaynaklarla karşılaştırılarak kontrol edilmiştir. Bir hata fark ederseniz bize bildirin.
İlgili içerikler
Karbon Ayak İzi Nedir? Nasıl Hesaplanır, Nasıl Azaltılır?
Karbon ayak izi nedir, kişisel karbon ayak izini en çok neler artırır? Ulaşım, enerji, beslenme ve alışverişte karbon ayak izini azaltmanın etkili ve pratik yolları.
Bitki Yaprakları Neden Sararır? Ev Bitkilerinde 7 Neden ve Çözümü
Ev bitkilerinin yaprakları neden sararır? Fazla veya az sulama, ışık eksikliği, besin eksikliği, saksı sorunu ve zararlılar; sararan yaprağın yerine göre teşhis ve çözüm.
Ev Bitkileri Ne Sıklıkla Sulanır? Bitkiye Göre Sulama Rehberi
Salon bitkilerini ne zaman sulamalı? Toprak testi, bitki türüne göre sulama sıklığı, kışın sulama, fazla ve az sulamanın belirtileri ve doğru sulama yöntemi.